Geen politieke spelletjes
12/02/2010
Foto: Saskia Vanderstichele
Guy Vanhengel mag dan wel heel de dag met cijfertjes in de weer zijn, een koele kikker is hij niet. Dat de burgemeesters van Brussel en Sint-Jans-Molenbeek, Freddy Thielemans en Philippe Moureaux (beiden PS) de gewelddadige incidenten in de hoofdstad afdeden als 'faits divers', kan Vanhengel maar niet begrijpen. 'Ik heb het nog op het kernkabinet gezegd: dat was shocking.'
Maar ook het robbertje dat woensdag op het Overlegcomité met de deelstaten is uitgevochten over de meerjarenbegroting, doet Vanhengel steigeren. 'Door politieke spelletjes te spelen, speelt men met de reputatie van ons land en de centen van de mensen. Elke kritische noot kost ons centen.'
Vanhengel zelf doet er alles aan de begroting op orde te krijgen, zonder daar veel spektakel rond te maken. Guy Vanhengel is Karel De Gucht niet. Hij doet op een andere manier aan politiek. Door zich naar eigen zeggen weg te cijferen, bereik je veel meer. 'Een burgemeester die in stilte zijn werk goed doet, moet geen affiche meer uithangen als het verkiezingen zijn.' Is Vanhengel dan eerder een Van Rompuy? Hilariteit alom. 'Ik ben 15 jaar jonger en durf iets meer risico te nemen.'
© 2010 Mediafin – De Tijd – Pieter Blomme en Wim van de Velden
Terug naar de ernst. Deze week waarschuwde de Zwitserse bank UBS dat België na Griekenland, Spanje en Portugal in de tweede vuurlinie ligt van obligatiehandelaars. Moeten we ons zorgen maken?
Guy Vanhengel: 'Belangrijker dan de appreciatie van UBS is die van de Europese Commissie, de Ecofinraad, het IMF en de Nationale Bank, die hun vertrouwen in ons beleid herhaaldelijk hebben bevestigd. Het verschil met Griekenland is nog altijd bijzonder groot. Maar wat er in Griekenland en Zuid-Europa gebeurt, geeft wel aan dat het ernstig is. Een stabiliteitsprogramma moet dus serieus worden genomen. Dat is van cruciaal belang voor onze positie ten overstaan van de financiële markten. We zijn allemaal grote ontleners. Men mag daar dus geen spel van maken voor intern politiek gebruik.'
Gebeurt dat nu?
Vanhengel: 'Ik heb sterk die indruk. Sommige partijen proberen het besluitvormingsproces niet te laten voltrekken zoals het hoort omdat het hun politiek beter uitkomt. Dat geldt voor de sp.a en de N-VA in de Vlaamse regering en Ecolo in Wallonië en Brussel. Partijen die regionaal in de regering zitten, maar federaal in de oppositie. Zij maken er een sport van de zaken te bemoeilijken. Ze spelen met de reputatie van ons land en de centen van de mensen.'
Heeft de Vlaamse regering geen gelijk als ze zegt dat de federale overheid te weinig doet?
Vanhengel: (windt zich op) 'Maar enfin! De Europese Commissie vraagt ons het tekort terug te brengen tot 3 procent in 2012 en wij doen dat. Daarbij hebben we de budgettaire doelstellingen van de deelstaten gewoon overgenomen, niets meer en niets minder. Wat is dan het probleem?'
De grootste inspanning is gepland voor 2012. Dat is dus voor een volgende regering.
Vanhengel: 'Wij volgen wat de Hoge Raad van Financiën ons voorschrijft en wat de Europese Commissie ons vraagt. De kritiek zou gerechtvaardigd zijn mochten we dat niet doen. Wie is de Vlaamse regering om de federale overheid de les te komen lezen? De federale regering neemt 65 procent van de totale budgettaire inspanning voor haar rekening, terwijl de gemeenschappen, gewesten en lokale overheden samen 35 procent doen.'
Maar er is daarover geen akkoord met de deelstaten. Hoe geloofwaardig is onze meerjarenbegroting dan nog voor Europa?
Vanhengel: 'De gemeenschappen en gewesten moeten de vooropgestelde cijfers respecteren, het zijn de doelstellingen die ze zelf in hun regeerakkoord hebben opgenomen. Stel u voor dat we iets anders hadden gedaan, dan zouden we in een communautaire rel beland zijn zonder einde.'
Bewijst dat niet dat België stilaan onbestuurbaar is?
Vanhengel: 'Dat is het gevolg van ons federaal systeem waarbij de autonomie van de deelstaten groot is, maar de verantwoordelijkheid klein. De federale overheid heeft minder gezag over de deelstaten dan Europa over België. Onze staatshervorming is dus niet af. De verantwoordelijkheid over de uitgaven moet gekoppeld worden aan de verantwoordelijkheid voor de inkomsten.'
En ondertussen wordt blijkbaar de weg van de minste weerstand gevolgd.
Vanhengel: 'Dat klopt voor wat de begrotingsdoelstellingen van de deelstaten betreft. Met het gevolg dat het voor de federale overheid bijzonder moeilijk is om de budgettaire doelstellingen te halen.'
Zullen alle tegenstellingen die nu bovenkomen bij de opmaak van het stabiliteitsprogramma niet in tienvoud opduiken als het weer over een staatshervorming zal gaan?
Vanhengel: 'Om niet af te stevenen op een regelrechte chaos, moet er op een voldoende lange termijn kunen worden bestuurd, zonder telkens te moeten denken aan de volgende verkiezingen. We moeten dus de verkiezingen laten samenvallen. Voorts moet er symmetrie komen in de bestuursploegen, zodat de belangen van de partijen gelijk lopen. Om de architectuur van het federalisme af te maken zijn symmetrische regeringen noodzakelijk. Op zeker moment zullen de grootste politieke formaties moeten samenzitten en beslissen om die symmetrie door te voeren.'
Frustreert het u dat men nog maar weinig in beweging kan zetten in dit land?
Vanhengel: 'Weet je waar de politiek in België ziek aan is? Aan dat tactisch gespeel. Dat komt door de mediadruk die alsmaar groter wordt en vooral de elektronische media die de Wetstraat beheersen. Quote, tegenqoute. Dat is de hoofdbezigheid geworden van veel van mijn collega's. Daarbij wordt totaal voorbijgegaan aan het algemeen belang.'
Bij de regeringscrisis in 2007 vroegen beleggers een extra risicopremie op Belgische staatsobligaties. Vreest u niet dat door de huidige politieke patstelling de financiële markten ons land opnieuw in het vizier nemen?
Vanhengel: 'We kunnen beter, maar het stabiliteitsprogramma dat wij hebben ingediend bij Europa is zeker niet slecht. Zeker als je het vergelijkt met onze zuiderburen. Wij zijn ook geen Grieken, wij formuleren niet om het even wat als doelstelling.'
De Hoge Raad van Financiën vraagt een saneringsplan voor de zomer. Dat moet de geloofwaardigheid van de overheidsfinanciën versterken, luidt het. Maar de regering lijkt daar geen oren naar te hebben.
Vanhengel: 'Daar bestaat een misverstand over. Wij hebben een begroting gemaakt voor 2010 en 2011. Daar zitten voor 3,4 miljard euro structurele maatregelen in en die werken door. De maatregelen van een saneringsplan zijn dus nu al bekend. Wat we tussentijds zullen doen, is een begrotingscontrole houden om indien nodig bij te sturen.'
Dus u hebt niet gevraagd om een tandje bij te steken?
Vanhengel: 'Toch wel. Ik vraag om een tandje bij te steken zodat we in 2012 uitkomen op een tekort van 3 procent.'
Wanneer wordt dat tandje bijgestoken?
Vanhengel: 'In 2012.'
Als u er misschien niet meer bij bent?
Vanhengel: 'Dat kan ik niets aan doen, hé?'
Er is afgesproken dat in 2012 desnoods 'uitzonderlijke' maatregelen worden genomen om de 3 procent te halen. Staat de sale-and-leaseback van gebouwen opnieuw op de agenda?
Vanhengel: 'Uitzonderlijke maatregelen zijn niet te verwarren met eenmalige maatregelen. One-shots wil ik zoveel mogelijk vermijden. Het is beter structureel te werken dan elke keer de trukendoos boven te halen.'
Uw partijvoorzitter Alexander De Croo pleit voor grondige hervormingen. Hij wordt onrustig van rustige vastheid. U ook?
Vanhengel: 'Ja.'
Nochtans lijkt Leterme een nieuwe Van Rompuy.
Vanhengel: 'Met Leterme stel ik toch meer actie vast. Het is niet omdat je dingen niet ziet en niet hoort dat er niet gewerkt wordt. Er is een wereld van verschil tussen wat we enkele maanden geleden deden en wat we nu doen.'
Zal er nog iets gebeuren in het pensioendossier?
Vanhengel: 'Ik geloof van wel. De reële pensioenleeftijd moet omhoog. Dat is een van de zaken waar Europa met de loep op zit te kijken en zich afvraagt 'wanneer schieten jullie in actie?' We moeten daar nu aan beginnen, zodat we daar tenminste werk van kunnen maken bij de volgende regeringsonderhandelingen.'
In 2011 zijn het verkiezingen. Met welke boodschap zou u graag naar de kiezer gaan?
Vanhengel: 'Ideaal zou zijn dat we dan kunnen zeggen dat alles weer onder controle is en dat we budgettair in het Europese koppeloton zitten, ondanks het onheil dat over ons neergedaald is. Voorts hoop ik dat de aanzet is gegeven voor hervormingen in het pensioendossier en in de staatshervorming. Ik zou de kiezer dan kunnen zeggen dat de weg openligt om onze economie de omslag te laten maken naar een kennisindustrie.'